“Yüzülebilir Körfez” için çalışmalarını sürdüren İzmir Büyükşehir Belediyesi, Koca Piri Reis gemisi ile yılda 4 kez denize açılan DEÜ’nden 21 kişilik ekibin elde ettiği verileri yakından izliyor. Arıtma yatırımlarıyla hız kazanan çarpıcı iyileşme, sualtı fotoğraflarında da net bir şekilde görülüyor.
2000’li yıllara kadar her türlü atığın boşaltıldığı bir yer olarak kullanılan İzmir Körfezi’nde, Büyükşehir Belediyesi’nin çevre yatırımlarıyla hız kazanan temizlenme süreci devam ediyor. Körfez’deki olumlu değişim bilimsel yöntemlerle tespit edilirken, deniz altındaki canlı yaşamını izlemek amacıyla çekilen su altı fotoğrafları da Körfez’deki çarpıcı iyileşmeyi gözler önüne seriyor.
İZSU Genel Müdürlüğü’nün Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri Teknolojisi Enstitüsü ile yürüttüğü “İzmir Körfezi Oşinografik İzleme Projesi”nde 9 öğretim üyesi görev alıyor. İlkbahar, yaz, sonbahar ve kış olmak üzere yılda 4 kez Koca Piri Reis Gemisi ile iç, orta ve dış Körfez’den 30’a yakın istasyondan numene alan öğretim üyelerine 12 gemi personeli eşlik ediyor.
Bilim ve gerçek
İnciraltı’ndan denize açılan proje ekibi, 3 gün boyunca 300 mil yol katediyor. Gece geç saatlere kadar süren çalışmalar kapsamında Körfez’in tuzluluğu ve sıcaklığı ölçülüyor; alınan numunelerin geminin laboratuvarında kimyasal ve mikrobiyolojik analizi yapılıyor. Çamur ve balık numuneleri alınıp besin değerleri inceleniyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü laboratuvarlarında yapılan incelemelerin ardından hazırlanan raporlar, İZSU Genel Müdürlüğü’ne teslim ediliyor. İzmir için hayati önem taşıyan bu önemli projede Prof. Dr. Filiz Küçüksezgin (Koordinatör), Prof. Dr. Bülent Cihangir, Prof. Dr. Şengül Beşiktepe, Prof. Dr. Erdem Sayın, Doç. Dr. İdil Pazı, Doç. Dr. Tolga Gönül, Doç. Dr. Aslı Kaçar, Dr. Canan Eronat ve asistan biyolog Remzi Kavcıoğlu yer alıyor.
Rapor sevindirdi
DEÜ Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü’nün 2017 yılı ara raporu, İzmir Körfezi’ndeki iyileşmenin devam ettiğini gösterdi. Deniz altındaki yaşamı tespit etmek amacıyla çekilen sualtı fotoğrafları, “yüzülebilir körfez” hedefine ulaşmada büyük umut verdi; Körfez’deki çarpıcı iyileşmeyi bir kez daha gözler önüne serdi.
İzmirli sualtı fotoğraf sanatçısı fotoğrafçısı Murat Kaptan’ın iç körfezde Sahilevleri, Narlıdere, Güzelbahçe, Zeytinalanı ve Urla’da çektiği fotoğraflarda yer alan mercan, yengeç ve balık türleri, körfezde rengarenk bir görüntü oluşturdu. Çekilen fotoğraflarda dünya genelinde nesli tükenen ve koruma altında olan Pinna da dikkat çekti. 15- 20 yıl önce deniz çayırlarına kalıntı şeklinde rastlanırken, şimdi Narlıdere’nin sığ kesimlerinde bile gözlenir oldu. Büyük Kanal Projesi’nin tamamlanması ve peşpeşe arıtma tesislerinin devreye girmesiyle, deniz çayırları içerisinde yer alan C.Nodosa türü, Körfez’in sığ kesimlerinde çayırlar oluşturmaya başladı. Temiz sularda yaşayan deniz atı ve deniz iğnesi gibi canlılar Konak bölgesinde dahi görülmeye başlandı.
Berraklık ve ışık geçirgenliği arttı
DEÜ tarafından gerçekleştirilen “Büyük Kanal Projesi’nin İzmir Körfezi Denizel Ortamında Fiziksel, Kimyasal, Biyolojik ve Mikrobiyolojik Etki ve Sonuçlarının İzlenmesi” başlıklı çalışma kapsamında, 2016 yılı yaz ve sonbahar döneminde Körfez’in çeşitli bölgelerinde oksijen seviyesi ve ışık geçirgenliği incelendi.
2000 yılından önce Körfez tabanında 0’a kadar düşen ve balıklara yaşama şansı vermeyen çözünmüş oksijen seviyesi (yüksek su kalitesinin göstergelerinden biri) hızla yükseldi. İç Körfez’de deniz tabanında balık gibi yüksek metabolizmalı canlıların yaşamasına izin verecek ölçüde oksijen oranı görüldü. Yönetmeliğe göre ışık geçirgenliğinin 1 metrede yüzde 90 olması istenirken, 2016 yılında yapılan ölçümlerde, İzmir Körfezi’nde yüzde 95’lerde olduğu görüldü. Bu da Körfez su kalitesindeki iyileşmeye bağlı berraklık ve ışık geçirgenliğinin giderek artmasının en önemli göstergelerinden biri oldu.
Raporda, atık su arıtma tesislerinin devreye alınması ve bu tesislerde arıtılan suyun yönetmeliklerde istenen sınır değerleri taşıması ile başlayan deniz suyundaki iyileşme sürecinin, Körfez’in doğal hale dönmesinde ve Körfez’i terk eden canlıların yeniden yaşam bulmaya başlamasında etkili olduğu vurgulandı.